niedziela, 29 stycznia 2017

79. Michał Olszewski "Najlepsze buty na świecie"

Są tematy, które wybieramy świadomie, są też takie, które wybierają nas. 

Zazwyczaj nie mam okazji czytać czegoś o Polsce. Rodzimych autorów unikam, choć próbowałam się do nich niejednokrotnie przekonać. Mam tutaj na myśli głównie współczesnych twórców, gdyż percepcja dawnego wytworu artystycznego jest zdecydowanie inna. Z kolei o tym, co się we współczesnej Polsce dzieje, informują głównie media - mniej lub bardziej obiektywnie - więc wcale nie trzeba sięgać nawet do jakiegokolwiek dłuższego artykułu o bieżących sprawach. Czyżby?

Reportażami z Wydawnictwa Czarnego byłam zainteresowana już od dłuższego czasu, a od kilku miesięcy słyszę nad uchem głos, który zachwyca się owymi reportażami jeszcze bardziej. Sięgnięcie po jakiś tytuł z serii był więc kwestią czasu. Problemem był wybór odpowiedniej pozycji. Kłopot rozwiązał się sam, kiedy wpadłam na recenzję "Najlepszych butów na świecie" Michała Olszewskiego. 

Przyznam, że wcześniej nie miałam okazji spotkać się z tą książką na księgarnianej półce. Napomknę, że została ona wydana w 2014 roku. Jakoś na półkach można znaleźć starsze i nowsze reportaże, a tej nie widziałam nigdy. Przypadek? Nie sądzę. Wielkim zaskoczeniem zareagowałam więc, kiedy pewnego dnia się na nią natknęłam. 

Książka stanowi zbiór reportaży Michała Olszewskiego - uznanego dziennikarza, który doceniany jest również za prozę. Przez lata pracował przy krakowskich wydaniach Gazety Wyborczej, a także kierował działem reportażu w Tygodniku Powszechnym. W roli prozaika debiutował w 2003 roku zbiorem opowiadań "Do Amsterdamu". Jako wyraz uznania należy wziąć wygrane nagrody i nominacje do nich. Za "Najlepsze buty na świecie" w 2015 roku otrzymał  Nagrodę im. Ryszarda Kapuścińskiego. 

Tematyka poszczególnych artykułów, chociaż kręci się wokół Polski, jest wszelaka. Szczególnie dotyczy to pierwszej połowy książki - ksiądz tłamszony przez biskupa, samobójstwo chłopca po oskarżeniu go przez księdza o kradzież, molestowanie dzieci przez kapłana, zachorowania na raka w okolicy starej fabryki azbestu, opór mieszkańców małej wioski przed wyprowadzką z przyszłego miejsca budowy, problem smogu oraz zanieczyszczeń w uzdrowiskach, handlowanie na zabłoconym pchlim targu w Berlinie, walka Niemki o odzyskanie zamieszkanej przez polską rodzinę posiadłości, kłopot narkomanii w więzieniach, program pomocy chorym dzieciom przez kryminalistki, niszczejący azyl dla prześladowanych kobiet z dziećmi, więźniowie pomagający przy owcach, spór o praktyki w Monarze, kontrowersje wokół pasjonatów rekonstrukcji historycznej oraz szereg reportaży o tematyce wojennej i obozowej - postrzeganie Auschwitz przez media, turystów, polityków i byłych więźniów, przyszłość oświęcimskiego muzeum oraz konserwowanych eksponatów, sześćdziesięcioletnie poszukiwanie zaginionego więźnia, kwestie realizmu i gry aktorskiej podczas rekonstrukcji bitwy, mieszkańcy wsi milczący na temat grobów w lesie, gimnazjaliści szukający prawdy na temat wojennych losów swojego miasta, hymn oraz ogólny klimat szkoły w Brzezince, spór o zagospodarowanie terenów wokół byłego obozu, współczesne życie byłych więźniów.

Jak widać - tematyka jest naprawdę różnorodna. Chociaż pierwsza część jest zróżnicowana, to druga dotyczy już wyłącznie II wojny światowej. Reportaże są naprawdę ciekawe, jednak sądzę, że wrzucenie do jednego worka szeregu różnych tematów oraz treści martyrologicznych nie było wskazane. Po lekturze pozostaje posmak dominacji wojny, a przecież najpierw czytało się coś równie ciekawego. Spokojnie można było rozłączyć reportaże na dwie książki. Nic nie wskazywało na to, że tak spora i przytłaczająca część zostanie poświęcanie motywowi wojny.

To jest jedyny mankament publikacji. Reszta jest bez zarzuty. Nie przeszkadzało mi nawet to, że tylko tytułowy reportaż był napisany na potrzeby tej książki - reszta została opublikowana już wcześniej. Autor musiał włożyć w swoje prace mnóstwo wysiłku, jeżdżąc przez lata po Polsce i przeprowadzając wywiady z ludźmi, który zapewne z początku go przeganiali, a już na pewno nie mieli ochoty na rozmowę. 

Włożony trud zaprocentował. Reportaże przedstawiają różne punkty widzenia na spór, często stojące ze sobą w opozycji. Autor odciął się zupełnie od tekstu - brak sugestii, wartościowania, opiniowania. Jasno przedstawione fakty, ukazujące absurdy danych sytuacji. Zero emocji autora, cała gama po stronie czytelnika. Z pozoru prosty styl Olszewskiego przypadł mi do gustu. 

Byłam ciekawa finałów niektórych historii. Obawiałam się, że będę musiała przeszukać Internet w tym celu. Postscriptum, które zostało dołączone na samym końcu, rozwiało wszystkie moje wątpliwości. Z racji tego, że reportaże nie zostały zmienione od czasu ich pierwszej publikacji, autor dołączył krótki tekst wyjaśniający zwieńczenia części konfliktów. 

"Najlepsze buty na świecie" polecam gorąco. Ja swoje pierwsze spotkanie z Wydawnictwem Czarnym oceniam bardzo wysoko i już nie mogę się doczekać przeczytania kolejnego reportażu z tej serii. 

Przeczytane: 09.01.2017
Ocena: 8/10


18 komentarzy:

  1. No proszę, książka wydaje się naprawdę ciekawa i jestem zainteresowana. Czasem mam ochotę na poczytanie takich reportaży, więc jak złapie mnie ochota, to będę pamiętała o tym tytule. Tym bardziej, że tematyka naprawdę jest ciekawa.
    Pozdrawiam i serdecznie zapraszam do siebie na recenzję książki "Gałęziste".
    BOOK MOORNING

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Tematyka jest naprawdę, naprawdę ciekawa. Każdy znajdzie coś dla siebie. Są tutaj nowe historie, a także i te starsze. Każdy temat jednak robi wrażenie.

      Usuń
  2. Czytałam trzy reportaże wydane przez Czarne i każda publikacja mnie zachwyciła, więc planuję kolejne spotkania z książkami tego wydawnictwa. Tak się złożyło, że żaden z reportaży nie dotyczył Polski, co oznacza, że powinnam szybko nadrobić zaległości. Wydaje mi się, że "Najlepsze buty na świecie" to propozycja dla mnie :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Ja zainteresowałam się tą pozycją głównie ze względu na polską tematykę.

      Usuń
  3. Te reportaże wydawane przez Wydawnictwo Czarne ciekawią bardzo wielką grupę czytelników, w tym i mnie. Nasi rodzimi autorzy wcale nie są tacy źli :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Ja nie mam już siły na kolejnego rodzimego autora ;)

      Usuń
  4. Te reportaże rzeczywiście są różnorodne tematycznie. Nie przeszkadza mi, że dominuje temat wojny. Bardzo chętnie się z nimi zapoznam.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Mnie też nie przeszkadzało, ale wolałabym o tym wiedzieć znacznie wcześniej.

      Usuń
  5. Nie jestem zwolenniczką czytania reportaży, więc raczej nie skuszę się na powyższą publikację, ale polecę ją mojej siostrze. Może ona będzie zainteresowana.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Daj znać, czy się jej spodobała :)

      Usuń
  6. Otwieram się na reportaże, bo kiedyś właściwie wcale po nie nie sięgałam. I chyba wolę, tak jak jest w przypadku "Najlepszych butów na świecie", gdy autor stoi z boku i nie narzuca swoich opinii, dając czytelnikowi szerokie pole do refleksji. Wiem, że może nie sięgnę w najbliższym czasie po książkę Pana Olszewskiego, bo na razie celuję jednak w reportaże z dalszych zakątków świata, ale dobrze wiedzieć, że ten tytuł spełnia oczekiwania.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Ja dopiero po tej książce chcę otworzyć się na reportaże z dalszych zakątków świata, więc niewątpliwie zgłoszę się do Ciebie po coś ciekawego i godnego polecenia ;)

      Usuń
  7. Te reportaże z pewnością znajdą się na mojej półce, w zasadzie to już nie mogę się doczekać spotkania z nimi. :)

    OdpowiedzUsuń
  8. ja ciągle mam ja na liście do przeczytania, ale nie mogę się zebrać :(

    OdpowiedzUsuń
  9. Ej - świetna pozycja! Pierwszy raz o niej słyszę (a przeprosiłam się z polską literaturą faktu!) i już ją dopisuję do listy, bo Twoja recenzja naprawdę sugeruje, że to książka bardzo w moim typie. Dziękuję za podpowiedź. :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Proszę bardzo! Ja też poznałam tę książkę właśnie przez recenzję na jakimś blogu ;)

      Usuń